যোৰহাট জিলাৰ ককিলামুখৰ ওচৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ চাপৰিত কেইবা দশক জুৰি তেওঁ গছপুলি ৰোপণ কৰি এক সংৰক্ষিত বনাঞ্চল গঢ়ি তুলিলে ।পদ্মশ্ৰী বঁটাৰে সন্মানিত এই বিশেষ ব্যক্তিজনৰ নাম যাদৱ পায়েং । বিশ্বত তেওঁ ‘forest man of india’ নামেৰে পৰিচিত । তেখেতৰ উপনাম মুলাই ।
৫৫০ হেক্টৰ অঞ্চলজুৰি থকা অৰণ্যখন তেওঁৰ সন্মানাৰ্থে 'মুলাই কাঠনি' নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে । যোৰহাট জিলাৰ ককিলামুখৰ ওচৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ চাপৰিত কেইবা দশকজুৰি তেওঁ গছপুলি ৰোপণ কৰি এক সংৰক্ষিত বনাঞ্চল গঢ়ি তুলিলে । মুলাই অৰণ্যতে তেওঁ এটা ঘৰ সাজি পত্নী বিনীতা পায়েং, দুজন পুত্ৰ আৰু এগৰাকী কন্যাৰ সৈতে বাস কৰে ।তেওঁ এই পৰ্যন্ত ৪ কোটিৰো অধিক গছপুলি ৰোপণ কৰিছে । এই অৰণ্যখন প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ কৃতিত্ব সম্পূৰ্ণৰূপে কেৱল তেওঁলৈ যায় । ১৯৮০ চনত তেখেতে অৰণ্য সৃষ্টিৰ অভিযান আৰম্ভ কৰে। আজি এই বনাঞ্চলত কেইবাটাও ঢ়েকীয়াপতীয়া বাঘ, শতাধিক হৰিণা পহু, বন-গাহৰি আদি জন্তুৰ উপৰি শগুণ আৰু পৰিভ্ৰমী চৰায়ে বাস কৰি আছে ।
লগতে বহু উদ্ভিদ যেনে অৰ্জুন, কৰৈ, শিমলু, এজাৰ বগৰী, গমাৰি,সোণাৰু, কৃষ্ণচূড়া, চেগুন আদি প্ৰধান । ২০১২ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত ধৰিত্ৰী দিৱসৰ দিনা জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়ে তেওঁক ‘ভাৰতৰ অৰণ্য মানৱ’ (ফৰেষ্ট মেন অৱ ইণ্ডিয়া) উপাধি প্ৰদান কৰে । সেই বৰ্ষতে উইলিয়াম ডগলাছ মেক্ মাষ্টাৰ নামৰ এজন কানাডিয়ান ফটোগ্ৰাফাৰে নিৰ্মাণ কৰিছিল এখন তথ্যচিত্ৰ 'দ্য ফৰেষ্ট মেন' ৷
২০১৩ চনত সেই তথ্যচিত্ৰখনে কাঁ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ তথ্যচিত্ৰৰ সন্মান লাভ কৰে ৷ ২০১৫ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত তেওঁক পদ্মশ্ৰী বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয় । ২০২০ চনত যাদৱ পায়েঙক ১২৮ সংখ্যক "কমনৱেলথ পইণ্টছ্ অৱ লাইট এৱাৰ্ড" বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয় । পৰিৱেশ সুৰক্ষালৈ আগবঢ়োৱা স্বেচ্ছামূলক অৱদানৰ বাবে ৰাণী এলিজাবেথে তেওঁক এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে । ২০২০ চনৰ ডিচেম্বৰত যাদৱ পায়েঙে মেক্সিকোৰ 'আজটেকা নামৰ বেচৰকাৰী সংস্থা এটাৰ সৈতে এখন বিশেষ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে ।
এই চুক্তি অনুসৰি তেওঁৰ সহযোগিতাত উত্তৰ আমেৰিকাৰ মেক্সিকো দেশৰ আঠ লাখ হেক্টৰ ভূমিত সত্তৰ লাখ গছপুলি ৰোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয় । ২০২১ চনত যাদৱ পায়েঙক মেক্সিকো চৰকাৰে দহবছৰৰ বাবে ভিছা প্ৰদান কৰে । আমেৰিকাতো ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ পাঠক্ৰমত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যাদৱ পাঙেৰ জীৱন কাহিনী ৷ অৰণ্য মানৱ যাদৱ পায়েং এতিয়া সকলোৰে এটি চিনাকী নাম ।
২০১৯ চনৰ ১৫ মাৰ্চত যাদৱ পায়েঙৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত এখনি ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থ 'The Boy who grew a forest: The True Story of Jadav Payeng' কেইবাটাও পুৰস্কাৰ অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হয় । তাৰে ভিতৰত ফ্লৰিডা ষ্টেট বুক বঁটা (সোণৰ পদক), গ্ৰীণ আৰ্থ বুক বঁটা, ইউৰেকা অকাহিনীমূলক শিশু গ্ৰন্থৰ সন্মান আদি প্ৰধান।আমেৰিকান আলোচনী "বুকলিষ্ট"-এ কৈছিল যে, ইয়াত পায়েঙৰ কাহিনীটো স্বতঃস্ফূৰ্ততাৰে কোৱা হৈছে আৰু সুন্দৰকৈ চিত্ৰিত কৰা হৈছে । পাঠকসকলে কিতাপখনৰ জৰিয়তে নিজস্ব দৃঢ়তাৰ শক্তিৰ উমান পাব ।
১৯৭৯ চনত এই অঞ্চলত সম্পূৰ্ণ বালি আছিল ৷ তেওঁৰ ষোল্ল বছৰ বয়সত বানপানীয়ে উটুৱাই অনা বহু সাপ মৃত্যুমুখত পৰা প্ৰত্যক্ষ কৰে আৰু মনত দুখ পায় । পাছত এটা সময়ত সেই সাপবোৰ গৰমৰ প্ৰকোপত বালিতে মৰি গৈছিল ৷ তেতিয়া তেওঁ দেখিছিল যে গৰমৰ উষ্ণতাত জীৱ-জন্তুৰ লগতে মানুহবোৰো পানীত নামি গৈছিল ৷ খাদ্য আৰু ছাঁ নোহোৱাকৈ ইয়াত ৰ’দত কষ্ট পাই মৃত্যু হৈছিল । যাদৱ পায়েঙে এই দৃশ্যটো নিজ চকুৰে দেখি বৰ দুখ পাইছিল । সেই দ্বীপত যদি হাবি বা গছ থাকিলহেঁতেন তেন্তে হয়তো তেওঁলোকৰ প্ৰাণ ৰক্ষা পৰিলহেঁতেন ।
এই ঘটনাটো যেন তেওঁৰ হৃদয়ত ৰৈ গল। তেতিয়া তেওঁ তাত প্ৰায় ২০ জোপা গছ আৰু বাঁহৰ গছপুলি ৰোপণ কৰিছিল । ১৯৮০চনত গোলাঘাট জিলাৰ বনবিভাগে ককিলামুখৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত ঔনামুখ চাপৰিৰ ২০০ হেক্টৰ অঞ্চলত বৃক্ষৰোপণৰ আঁচনিগ্ৰহণ কৰে । পাঁচ বছৰত সম্পূৰ্ণ হোৱা এই প্ৰকল্পত যাদৱ পায়েঙ আছিল এজন কৰ্মী ।
প্ৰকল্প শেষ হোৱাৰ পিছত আনবোৰ কৰ্মী গুছি গ'লেও তেওঁ অধিক গছ ৰোৱা আৰু সেইবোৰৰ চোৱা-চিতাৰ কাম আৰম্ভ কৰে । ১০০টা হাতীৰ এটা জাক প্ৰতিবছৰে হাবিখনলৈ আহে আৰু প্ৰায় ছমাহমান সময় থাকে । যোৱা কেইটামান বছৰত হাবিখনত জাকটোৰ ১০টা পোৱালিও জন্ম হৈছে ।
২০১৩ চনত সেই তথ্যচিত্ৰখনে কাঁ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ তথ্যচিত্ৰৰ সন্মান লাভ কৰে ৷ ২০১৫ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত তেওঁক পদ্মশ্ৰী বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয় । ২০২০ চনত যাদৱ পায়েঙক ১২৮ সংখ্যক "কমনৱেলথ পইণ্টছ্ অৱ লাইট এৱাৰ্ড" বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয় । পৰিৱেশ সুৰক্ষালৈ আগবঢ়োৱা স্বেচ্ছামূলক অৱদানৰ বাবে ৰাণী এলিজাবেথে তেওঁক এই স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে । ২০২০ চনৰ ডিচেম্বৰত যাদৱ পায়েঙে মেক্সিকোৰ 'আজটেকা নামৰ বেচৰকাৰী সংস্থা এটাৰ সৈতে এখন বিশেষ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে ।
এই চুক্তি অনুসৰি তেওঁৰ সহযোগিতাত উত্তৰ আমেৰিকাৰ মেক্সিকো দেশৰ আঠ লাখ হেক্টৰ ভূমিত সত্তৰ লাখ গছপুলি ৰোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয় । ২০২১ চনত যাদৱ পায়েঙক মেক্সিকো চৰকাৰে দহবছৰৰ বাবে ভিছা প্ৰদান কৰে । আমেৰিকাতো ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ পাঠক্ৰমত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যাদৱ পাঙেৰ জীৱন কাহিনী ৷ অৰণ্য মানৱ যাদৱ পায়েং এতিয়া সকলোৰে এটি চিনাকী নাম ।
২০১৯ চনৰ ১৫ মাৰ্চত যাদৱ পায়েঙৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত এখনি ইংৰাজী ভাষাৰ গ্ৰন্থ 'The Boy who grew a forest: The True Story of Jadav Payeng' কেইবাটাও পুৰস্কাৰ অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হয় । তাৰে ভিতৰত ফ্লৰিডা ষ্টেট বুক বঁটা (সোণৰ পদক), গ্ৰীণ আৰ্থ বুক বঁটা, ইউৰেকা অকাহিনীমূলক শিশু গ্ৰন্থৰ সন্মান আদি প্ৰধান।আমেৰিকান আলোচনী "বুকলিষ্ট"-এ কৈছিল যে, ইয়াত পায়েঙৰ কাহিনীটো স্বতঃস্ফূৰ্ততাৰে কোৱা হৈছে আৰু সুন্দৰকৈ চিত্ৰিত কৰা হৈছে । পাঠকসকলে কিতাপখনৰ জৰিয়তে নিজস্ব দৃঢ়তাৰ শক্তিৰ উমান পাব ।
১৯৭৯ চনত এই অঞ্চলত সম্পূৰ্ণ বালি আছিল ৷ তেওঁৰ ষোল্ল বছৰ বয়সত বানপানীয়ে উটুৱাই অনা বহু সাপ মৃত্যুমুখত পৰা প্ৰত্যক্ষ কৰে আৰু মনত দুখ পায় । পাছত এটা সময়ত সেই সাপবোৰ গৰমৰ প্ৰকোপত বালিতে মৰি গৈছিল ৷ তেতিয়া তেওঁ দেখিছিল যে গৰমৰ উষ্ণতাত জীৱ-জন্তুৰ লগতে মানুহবোৰো পানীত নামি গৈছিল ৷ খাদ্য আৰু ছাঁ নোহোৱাকৈ ইয়াত ৰ’দত কষ্ট পাই মৃত্যু হৈছিল । যাদৱ পায়েঙে এই দৃশ্যটো নিজ চকুৰে দেখি বৰ দুখ পাইছিল । সেই দ্বীপত যদি হাবি বা গছ থাকিলহেঁতেন তেন্তে হয়তো তেওঁলোকৰ প্ৰাণ ৰক্ষা পৰিলহেঁতেন ।
এই ঘটনাটো যেন তেওঁৰ হৃদয়ত ৰৈ গল। তেতিয়া তেওঁ তাত প্ৰায় ২০ জোপা গছ আৰু বাঁহৰ গছপুলি ৰোপণ কৰিছিল । ১৯৮০চনত গোলাঘাট জিলাৰ বনবিভাগে ককিলামুখৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত ঔনামুখ চাপৰিৰ ২০০ হেক্টৰ অঞ্চলত বৃক্ষৰোপণৰ আঁচনিগ্ৰহণ কৰে । পাঁচ বছৰত সম্পূৰ্ণ হোৱা এই প্ৰকল্পত যাদৱ পায়েঙ আছিল এজন কৰ্মী ।
প্ৰকল্প শেষ হোৱাৰ পিছত আনবোৰ কৰ্মী গুছি গ'লেও তেওঁ অধিক গছ ৰোৱা আৰু সেইবোৰৰ চোৱা-চিতাৰ কাম আৰম্ভ কৰে । ১০০টা হাতীৰ এটা জাক প্ৰতিবছৰে হাবিখনলৈ আহে আৰু প্ৰায় ছমাহমান সময় থাকে । যোৱা কেইটামান বছৰত হাবিখনত জাকটোৰ ১০টা পোৱালিও জন্ম হৈছে ।