বিজয়া দশমী ২০২২: ৰাজ্যভেদে দুৰ্গা পূজাৰ ৰীতি-নীতিসমূহ সম্পৰ্কে জানো আহক

 

দুৰ্গা পূজাৰ বিশেষ মহত্ব আছে হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলৰ মাজত। বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত থকা হিন্দু ধৰ্মৰ লোকসকলে অতি শ্ৰদ্ধা আৰু ভক্তিভাৱেৰে এই পূজা পালন কৰে। ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যত দুৰ্গা পূজা উদযাপন কৰাৰ বিধি তথা কিছু নিয়মৰ ভিন্নতা আছে। জাতি তথা ঠাই ভেদে দুৰ্গা পূজা পালনৰ ৰীতি–নীতিৰ পাৰ্থক্য পৰিলক্ষিত হয় আৰু প্ৰতিটো পূজা–আৰাধনাৰ সুকীয়া বৈশিষ্ট্য আছে। দুৰ্গা পূজাৰ সময়ত বহুলোকে নৱৰাত্ৰী পালন কৰে য’ত দেৱী দুৰ্গাৰ ৯টা ৰূপক উপাসনা কৰা হয়। ৰাজস্থানত ৯ দিন দেৱীক আৰাধনা কৰাৰ লগতে দাণ্ডিয়া নৃত্য কৰা হয়, গুজৰাটত নৱৰাত্ৰীৰ দিনকেইটাত পূজাৰ লগতে গৰবা নৃত্য কৰাৰ নিয়ম আছে, দক্ষিণ ভাৰতত তিনিদিনীয়াকৈ দুৰ্গা পূজা পালন কৰা হয়। ইয়াৰোপৰি অসম, পশ্চিম বংগ, উৰিষ্যা আৰু বিহাৰত ৫ দিনীয়াকৈ দুৰ্গা পূজা উদযাপন কৰা হয় যি নৱৰাত্ৰীৰ ষষ্ঠ দিনৰ পৰা আৰম্ভ হয়।

মহাষষ্ঠী উৎসৱৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা বাঙালী সমাজৰ পাঁচদিনীয়া দুৰ্গা পূজা উৎসৱ আহিন শুক্লা পক্ষৰ দশমী তাৰিখত সমাপ্ত হয়। পশ্চিমবংগত দুৰ্গা পূজাৰ অন্তিম দিন দশমীত সেন্দুৰ খেলা ৰীতি-নীতি পালন কৰা হয় য'ত দেৱী দুৰ্গাক সেন্দুৰ আগবঢ়োৱা হয়। বাঙালী সমাজৰ এই ৰীতি-নীতি আগ্ৰাতো উদযাপন কৰা হয়। বাঙালী সমাজে বিজয়া দশমীৰ দিনটোত দেৱীৰ মূৰ্তি বিসৰ্জন দিয়াৰ পূৰ্বে দুৰ্গা পূজা উৎসৱত সেন্দুৰ খেলাৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰি মূৰ্তি বিসৰ্জন দিয়ে। দেৱী দুৰ্গাক ৰাতিপুৱা উপাসনা কৰি মহিলাসকলে হাতেৰে পাণ ব্যৱহাৰ কৰি দেৱীৰ মূৰ্তিটোত সেন্দুৰ লগায়। ইয়াৰ পিছত, তেওঁলোকে ইজনে সিজনৰ ওপৰত সেন্দুৰ লগোৱা পৰ্ব আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰি দেৱী দুৰ্গাক বিদায় দিয়ে। এই সময়ছোৱাত, মহিলাসকলে ষোল্লবিধ প্ৰসাধন (মেকআপ) কৰি অনুষ্ঠানটোত যোগদান কৰে।

সেন্দুৰ খেলা নিয়ম-

দেৱী দুৰ্গাক বিসৰ্জন দিয়াৰ পূৰ্বে মহিলা ভক্তসকলে সেন্দুৰ খেলাৰ নিয়ম আছে। এই ৰীতি-নীতিত, বিবাহিত মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ হাতত পাণ লৈ দেৱী দুৰ্গাৰ গালত সেন্দুৰ লগায় আৰু দেৱীৰ শিৰত সেন্দুৰ লগোৱা হয়। ইয়াৰ পিছত, সকলো বিবাহিত মহিলাই ইজনে সিজনৰ ওপৰত সেন্দুৰ প্ৰয়োগ কৰে আৰু দেৱী দুৰ্গাক স্বামীৰ দীৰ্ঘ জীৱনৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে।

বিসৰ্জন কৰাৰ বিধি-

বঙালী সমাজৰ দেৱী দুৰ্গাৰ মূৰ্তি বিসৰ্জন কৰাৰ বিশেষ ৰীতি-নীতি আছে। দুৰ্গা দেৱীক উপাসনা কৰা পণ্ডিতসকলে দেৱীৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত এখন ডাঙৰ প্লেটত পানী ভৰাই আৰু ইয়াত এখন আইনা ৰাখে, য'ত দেৱীৰ মূৰ্তিৰ প্ৰতিফলন দেখা পোৱা যায়। ইয়াক দাপোন বিসৰ্জন বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ পিছত, সকলো ভক্ত একত্ৰিত হৈ দেৱীৰ মূৰ্তিটো বিসৰ্জন কৰে।

অস্ত্ৰ উপাসনা-

দশেৰাত দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত অস্ত্ৰ পূজাও সম্পন্ন কৰা হয়।